15/02/2026
Ze is theatermaker, schrijfster en al jaren een krachtige stem in de zorg. Maar bovenal was Irma Wijsman jarenlang de partner van acteur Michel Van Dousselaere. Hij was één van de grote Vlaamse acteurs, bekend van rollen als Roger De Kee in Aspe, Roman Lowinski in Danny Lowinski en Leo Deschryver in Het Goddelijke Monster. Maar in 2014 werd bij Michel Van Dousselaere afasie vastgesteld, een hersenaandoening die het spraakcentrum aantast. Hij verloor zijn woorden, maar niet zijn waardigheid. En Irma, zijn vrouw, bleef aan zijn zijde: liefhebbend, zorgend, luisterend, schrijvend. We contacteerden haar over wat het betekent om te zorgen, om los te laten en om liefde te bewaren, zelfs als de woorden verdwijnen.
Wat zorg doet met een mens
Irma beschrijft hoe het zorgen voor Michel haar veranderd heeft. "Ik heb heel veel van Michel geleerd. Toen we samen nog buiten kwamen, bestond het woord 'haast' eigenlijk niet meer. Ik leerde mij aanpassen aan zijn tempo. We bepaalden samen het ritme. Eerst liepen we naast elkaar, later duwde ik zijn rolstoel: nog steeds in een tempo dat wij samen kozen. Dat ‘samen’ bleef.”
Die verschuiving werkte door in haar eigen lichaam en leven. “Ik ben rustiger geworden, ik kan dingen beter relativeren. Ik verwacht minder van mezelf. Ik ben zachter geworden.”
Toch verloor ze zichzelf niet in de zorg. "Ik denk niet dat ik structureel over mijn grenzen ben gegaan. Ik bleef dingen voor mezelf doen: kickboksen, massages... En er waren ook vrienden en mijn zussen die mee voor ons zorgden. We deden het samen."
Een relatie zonder woorden
Toen de taal verdween, veranderde hun relatie, maar ze verdween niet. "Taal heeft censuur. Een fysieke aanraking niet. Onze relatie werd nog intenser. We hadden aan een blik of een aanraking genoeg. Jarenlang leefde ik samen met Michel zonder dat hij een woord sprak, maar ik begreep hem vaak beter dan ooit."
En soms ook niet, geeft ze toe. "Maar dat is ook zo als je als koppel wél kan praten."
De stilte werd een gedeelde ruimte. Een plek van zachtheid, nabijheid, en ook van humor. “We hebben veel gelachen en ook veel gehuild. Maar we hebben geleefd tot de laatste snik. Michel bleef ook zelf humor houden en dat scheelt gelukkig. Hij kon de situatie en zichzelf goed relativeren. Ik denk dat hij soms als regisseur naar de situatie keek en daar bijna altijd de humor van inzag.”
Vastleggen wat telt
Irma werkte mee aan het boek Onuitgesproken en was de bezieler van de documentaires Michel, acteur verliest de woorden en Michel en de handen op zijn huid. Of schrijven haar geholpen heeft? "Ik ben een maker, al heel mijn leven. Ik geef vorm aan wat me raakt: in beeld, vroeger ook op het toneel. Iedereen moet daarin zijn eigen manier vinden. Maar tijd nemen is belangrijk. Wat je niet verwerkt, komt anders als een boemerang terug."
Ze voelde dat hun verhaal gedeeld moest worden. "Ik wist dat het persoonlijk was, maar ook universeel. En dat is gebleken: ik word nu vaak gevraagd als spreker, om te vertellen over Michel en mij. Laatst nog voor meer dan duizend mensen, op een congres over revolutie in de zorg. Want ja, het kan anders. Het móet anders."
De blik op het balkon
Er zijn veel herinneringen die Irma koestert, maar één moment keert vaak terug. "Het was zomer. We zaten op het balkon, samen met Merel, een student die hielp bij de zorg. Michel keek me zó verliefd aan dat ik bijna moest blozen. Ik zei: 'We zijn al jaren getrouwd en je zit me nog steeds te versieren!' Dat was in de laatste maanden van zijn leven. Die intensiteit, die blik — ik mis die nog elke dag."
Lichtheid in de zwaarte
Wat wil ze zeggen tegen mensen die vandaag zorgen voor een partner met een hersenaandoening? Vaak in stilte, met liefde, maar ook met twijfel of schuldgevoel?
"Michel had geen klassieke dementie. Hij wist wie ik was, hij bleef wie hij was. Geen agressie, geen karakterverandering. En we bleven verbonden. Ik heb altijd mijn intuïtie gevolgd. Ik kende hem al 27 jaar."
Haar raad is helder: "Pak de lichtheid van het leven om de zwaarte aan te kunnen. Maak ook pret. Zie je partner niet alleen als zorgbehoevend, maar als mens. Blijf je verbinden. Uiteindelijk worden we allemaal kwetsbaar."
En zoals bij elk waarachtig verhaal besluit Irma: "Dit is mijn verhaal. Iedereen heeft zijn eigen, unieke verhaal te vertellen."
Mathilde & Jelle
