30/05/2026
DANAIDET: LODHJA QË NUK LË GJURMË
Ishte një natë, në kohët mitike, kur dyzet e nëntë nuse vranë në gjumë dyzet e nëntë burra.
Gjithçka ndodhi në të njëjtën natë dhe brenda të njëjtit qytet; të gjithë të vrarë me urdhër të të njëjtit baba.
Ato nuse ishin Danaidet, pesëdhjetë bijat e Danaut, mbretit të Libisë.
Babai kishte ikur vite më parë nga Egjipti bashkë me të gjitha vajzat për t’i shpëtuar vëllait të tij binjak, Egjiptit, i cili donte t’ua impononte pesëdhjetë djemtë e vet, Egjiptidët, si burra kushërirave të tyre.
Një orakull e kishte paralajmëruar Danaun se një nip do ta vriste, dhe kështu ai kishte zgjedhur të kalonte detin dhe të strehohej në Argos, ku mori fronin nga mbreti Pellazg.
Por Egjiptidët i ndoqën deri atje, rrethuan qytetin dhe e detyruan Danaun të dorëzohej dhe të kremtonte dasmat.
Ai u dorëzua, të paktën në dukje, dhe po atë natë i dha secilës prej vajzave një kamë, duke i urdhëruar të vrisnin burrin në gjumë.
Dyzet e nëntë iu bindën; vetëm njëra, Hipermnestra, e kurseu burrin e saj Linkeun, sepse ai e kishte respektuar dhe ajo e kishte dashur.
Nga ajo çift i vetëm i mbijetuar do të lindte, breza më vonë, linja që do të sillte Herakliun.
Por dyzet e nëntë të tjerat mbetën të njollosura nga krimi, dhe këtu tradita e vonshme, sidomos ajo latine, shpiku dënimin e tyre në botën e nëndheshme. Dhe duhet thënë se krijoi një nga imazhet më të fuqishme të ferrit grek.
Danaidet dënohen të mbajnë ujë përjetësisht nga një burim i largët deri te një enë e madhe.
Ato ecin vajtje-ardhje me amforat mbi kokë, mbushin ujë, e derdhin, por ena nuk mbushet kurrë.
Nuk mbushet sepse ka fund të shpuar, ose sepse në disa versione janë vetë enët e tyre të çara, ose madje sita që lëshojnë të rrjedhë çdo pikë.
Ecën, mbush, derdh dhe niveli nuk ngrihet as edhe një gisht.
Përjetësisht.
Një traditë më pak e njohur shton një detaj që e bën këtë dënim edhe më mizor.
Kur Danaoi mbërriti në Argos, qyteti ishte pa ujë, sepse Poseidoni i kishte tharë burimet pas një mosmarrëveshjeje të vjetër.
Ishin pikërisht Danaidet, të dërguara nga babai, ato që i kërkuan dhe i gjetën burimet, duke i rikthyer jetën qytetit.
Sa ishin gjallë, ato ishin bartëset e ujit që shpëtonin një qytet; të vdekura, janë bartëset e ujit që nuk mbushin dot as edhe një enë.
I njëjti gjest që i kishte bërë të dobishme u bë tortura e tyre e përjetshme.Kur shohim Danaidet, gjithmonë mendojmë për lodhjen e përjetshme, dhe ky është interpretimi më i lehtë.
Por ekziston edhe një tjetër, më pak i dukshëm, që meriton të përballet.
Danaidet nuk janë dembele; përkundrazi, ato punojnë shumë mirë.
Kanë krahë të fortë, hap të rregullt dhe disiplinën e dikujt që atë gjest e ka bërë mijëra herë.
Megjithatë ena mbetet bosh, jo për fajin e tyre, por për mënyrën si është ndërtuar ena.
Lodhja ekziston e gjitha; ajo që mungon është një enë që ta mbajë atë, sepse ka një vrimë në fund që askush nuk e mbyll.
Kjo është një figurë që vlen për shumë jetë, dhe ndoshta nuk ka një emër të vërtetë, por shpesh ka të bëjë me ne dhe marrëdhëniet tona.
Në fund të gjithë zbulojmë nëse ena ku derdhim energjinë tonë e mban atë që i j*pim, apo nëse ka fund të shkatërruar.
Ka një ndryshim të thellë mes lodhjes që lë gjurmë dhe lodhjes që avullon.
E para ndërton, edhe kur është e vështirë, sepse në fund të ditës sheh që niveli është ngritur qoftë edhe një gisht.
E dyta ta merr shpirtin, sepse ngadalë të bind se problemi je ti, se nuk punon mjaftueshëm, se duhet të j*pësh më shumë, ndërsa problemi i vërtetë është se po derdh në një enë të çarë.
Danaidet dënohen me iluzionin se mund të mbushin diçka që është krijuar për të mos u mbushur kurrë; ato nuk dënohen me lodhjen, por me shpërdorimin.
Dhe ky është momenti kur miti pushon së foluri për ferrin dhe fillon të flasë për ne.
Njerëzit nuk shterojnë nga sasia e punës që bëjnë.
Ata shterojnë kur puna që bëjnë nuk çon askund.
Kur energjia që j*pin nuk grumbullohet askund.
Kur shohin në fund të enës, pas vitesh, dhe e gjejnë në të njëjtin nivel si ditën e parë.
Nuk mund ta fshehim: aty thyhet diçka që më pas nuk riparohet lehtë.
Ndoshta mësimi më i ashpër i Danaideve është pikërisht ky: duhet të mësojmë të njohim enët e çara përpara se të përpiqemi t’i mbushim gjithë jetën.
Nuk ka sasi uji që mjafton nëse ena rrjedh, dhe nuk ka sasi dashurie, durimi, pune apo besnikërie që mjafton nëse ajo që derdhet humbet pa u përpjekur askush ta mbyllë vrimën.
Në një moment, gjesti i duhur nuk është të shkosh edhe një herë te burimi; gjesti i duhur është të ndalesh, ta kthesh përmbys enën dhe të shohësh ku ndodhet vrima.
Po, ky është gjesti më i drejtë, edhe nëse do të thotë të pranosh se vitet e kaluara duke e mbushur ndoshta nuk kanë shërbyer për asgjë.
Danaidet nuk mundën ta bënin këtë, dhe për këtë arsye u bënë miti i përjetshëm i shpërdorimit.
Ne mundemi. Për sa kohë jemi ende nga ana e të gjallëve.
