Hamza S. Mohammed, Jabal Ali (2026)

11/06/2026

Najeriya Ta Kulla Yarjejeniyar Dala Biliyan 11 Don Samar da Wutar Lantarki ta Zamani

Najeriya na shirin kafa sabon tarihi a fannin wutar lantarki, inda ta ke ɗaukar matakin faɗaɗa ƙarfinta zuwa megawatt 209,000 nan da shekarar 2050.

Wannan babban shiri ya ta'allaka ne a kan gina manyan ayyukan mak**ashin hasken rana (solar) guda 53, waɗanda aka kiyasta darajarsu ta kai dala biliyan 11, k**ar yadda wani rahoto daga kamfanin IIR ya bayyana.

Muhimman Abubuwan da S**a Kunshi Shirin:
Faɗaɗa Sabis: Waɗannan ayyukan solar 53 ne za su zama kashin bayan ƙoƙarin ƙasar na samar da wutar lantarki ga yankunan da har yanzu ba su da wannan damar.

Tsarin Mini-grids: Hukumar kula da wutar lantarki ta yankunan karkara (REA) na aiwatar da tsarin mini-grid na solar sama da 1,300 don haskaka ƙauyuka, inda 250 daga ciki za su riƙa ciyar da babban layin wutar ƙasa (national grid) don rage dogaro ga janareta na dizal.

Jarin Kuɗi: Shirin yana samun kaimi da tallafin gwamnati na dala miliyan 750, tare da sa ran jawo ƙarin jarin dala biliyan 1.1 daga kamfanoni masu zaman kansu.

Burin Shugaban Ƙasa: Darakta-Janar na REA, Abba Aliyu, ya bayyana cewa, burin Shugaban Ƙasa Bola Tinubu shi ne Najeriya ta zama cibiyar mak**ashin sabuntawa ta Afirka, inda ake son samar da wutar lantarki ga ƴan Najeriya miliyan 17.5 cikin shekaru uku masu zuwa.

Ci gaban da Aka Samu: A shekarar 2025, ƙasar ta samu nasarar ƙara ƙarfin samar da wutar solar na megawatt 803, wanda ya ɗaga jimillar ƙarfin da aka girka zuwa megawatt 1,019.

Manufar Gwamnati:
Najeriya na da manufar ganin mak**ashin sabuntawa (k**ar solar da ruwa) ya samar da kashi 30% na wutar lantarkin ƙasar nan da 2030, da kuma kashi 82% nan da 2050, a matsayin wani ɓangare na rage fitar da iskar gas (net-zero) zuwa 2060.

Ganin yadda wannan gagarumin shiri zai mayar da hankali kan mak**ashin hasken rana (solar), shin kuna ganin wannan shi ne mafita ta ƙarshe don kawar da matsalar wutar lantarki da ta daɗe tana addabar ƴan Najeriya, ko kuma har yanzu akwai ƙalubalen da ya k**ata a fara magancewa?

11/06/2026

Zamfara: Jami’an Tsaro Sun Dakile Mummunan Hari, Sun Kashe Ƴan Bindiga Shida a Maru

Wani gagarumin ƙoƙari na haɗin gwiwa tsakanin dakarun tsaro daban-daban da ƴan sa-kai a Jihar Zamfara ya yi nasarar fatattakar gungun ƴan bindiga da s**a yi ƙoƙarin ƙaddamar da hari a garin Kanoma da ƙauyen Gidan Daji da ke ƙaramar hukumar Maru.

Kakakin rundunar ƴan sandan jihar, Yazid Abubakar, ne ya tabbatar da aukuwar lamarin cikin wata sanarwa da ya fitar. Ya bayyana cewa maharan sun farmaki yankin ne da misalin ƙarfe 11 na safiyar Talata da miyagun mak**ai masu nauyi, da s**a haɗa da gurneti (RPG) da bindigogin yaƙi da jiragen sama.

Abubuwan da S**a Faru a Wurin Fafatawar:
Haɗin Gwiwar Gaggawa: Bayan samun kiran gaggawa, jami'an ƴan sanda na yankin Maru, dakarun soji na Operation Fansar Yamma, rukunin yaƙi da laifuka, da kuma ƴan sa-kai na yankin sun haɗa ƙarfi da ƙarfe wurin tunkarar maharan.

Asarar da Aka Yi wa Maharan: Jami'an tsaron sun yi nasarar kashe ƴan bindiga shida da ke kan babura guda biyu, yayin da sauran abokan tafiyarsu s**a tsere cikin daji da raunukan harbin bindiga.

Babu Asarar Rayukan Jama'a: Cikin ikon Allah, babu wani mazaunin yankin ko jami'in tsaro da ya rasa ransa ko ya ji rauni a lokacin wannan artabu.

Dorewar Tsaro: Wannan nasara na zuwa ne ƙasa da sa'o'i 24 bayan jami'an tsaro s**a dakile wani mak**ancin wannan harin a yankin Gadar Manya da ke ƙaramar hukumar Anka.

A halin yanzu, rundunar ta ƙarfafa tsaro a yankin da ƙarin sintiri tare da yin kira ga al'umma da su ci gaba da ba da bayanan sirri akan lokaci don kamo waɗanda s**a tsere.

Ganin yadda aka yi amfani da mak**ai masu nauyi k**ar RPG da bindigogin yaƙi da jiragen sama a wannan harin, shin kuna ganin lokaci ya yi da za a ƙara wa dakarun sa-kai (ƴan sa-kai) ƙarfin gwiwa da kayan aiki na zamani don tunkarar waɗannan barazanar tare da jami'an tsaro? Wace shawara kuke da ita?

11/06/2026

Nasara a Abuja: Ƴan Sanda Sun Ceto Mutum Biyar, Sun Kashe Ƴan Bindiga Biyu

Wani gagarumin samame da Rundunar ƴan sandan Babban Birnin Tarayya (FCT) ta gudanar a ƙauyen Paze da ke yankin Bwari, ya haifar da ɗa mai ido bayan ceto mutum biyar da aka yi garkuwa da su.

Aikin, wanda Kwamishinan ƴan sandan FCT, Ahmed Sanusi, ya jagoranta da kansa, ya samu haɗin gwiwar ƙungiyoyin yaƙi da garkuwa da mutane, ƴan sa-kai, da maharba. A yayin musayar wutar da aka yi, jami’an tsaron sun yi nasarar kashe ƴan bindiga biyu tare da cafke wasu guda biyu, waɗanda aka bayyana sunayensu da Icheh Mohammadu da Abubakar Usman.

Muhimman Abubuwan da s**a faru:
Wanda aka ceto: Mutum biyar da aka ceto lafiya lau, kuma a halin yanzu suna samun kulawar likitoci.
Mak**an da aka kwato: An ƙwace bindigogi biyu kirar AK-47 tare da mujallunsu.

Gargaɗi: Rundunar ta buƙaci asibitoci da su gaggauta sanar da hukumomi duk wanda ya nuna neman maganin raunin harbin bindiga, kasancewar sauran ƴan bindigar sun gudu da raunuka zuwa cikin duwatsu.

Kwamishinan ya jaddada cewa, ba za su yi ƙasa a gwiwa ba wajen zakulo duk waɗanda s**a tsere, tare da tabbatar da tsaro a dukkan faɗin babban birnin tarayya.

Shin kana ganin amfani da dabarun ƴan sa-kai da maharba tare da haɗin gwiwar jami’an tsaro ne mafita mafi dacewa wajen kawo ƙarshen matsalar garkuwa da mutane a ƙauyukanmu? Me kake tunani?

11/06/2026

BATSARE: AN K**A BARAYIN KAYA A SABON BIRNI
An dai na wani kyakkyawan aiki na dakile mugun nufi, inda aka yi nasarar cafke wasu matasa da s**a shiga ƙoƙarin sace na'urar samar da wutar lantarki (transformer) a garin Tsamaye, da ke ƙaramar hukumar Sabon Birni a jahar Sokoto.

Wannan ɗanyen aiki da matasan s**a yi ƙoƙarin aikatawa ya jefa al'ummar yankin cikin wani hali na fargaba, ganin yadda mahimmancin irin waɗannan kayayyakin amfanin jama'a yake ga rayuwar yau da kullum.

Me kuke gani ya k**ata ya zama hukuncin irin waɗannan matasa da ke lalata dukiyar al'umma don a samar da darasi ga sauran?

11/06/2026

KIRA GA ADALCI: Yarinya na Neman Agajin Ganin An Sako Ɗan Uwanta Ɗan Shekara 14 daga Gidan Yari

Wata matashiya mai suna Oluwatomisin Adekunle na cikin wani hali na damuwa da takaici, yayin da take ci gaba da gwagwarmayar ganin an sako ɗan uwanta mai shekaru 14 da ke tsare a gidan yarin Kirikiri. A cewarta, an k**a yaron ne ba tare da wani sahihin dalili ba tun yana ƙarami, lamarin da ya jefa iyalinsu cikin baƙin ciki mara misaltuwa.

Yadda Lamarin Ya Faru
Bisa bayanin da Oluwatomisin ta bayar, an k**a yaron ne a lokacin wani aiki na ƴan sanda, yayin da ya fita kan t**i don neman abinci. Duk da ƙuruciyarsa, yaron ya ci gaba da zama a gidan yari, al'amarin da ya haifar da matsananciyar damuwa ga iyalansu da ke ci gaba da neman mafita.
Kira ga Mahukunta

A cikin wani saƙo mai cike da roƙo da baƙin ciki, Oluwatomisin ta yi kira ga mahukunta da kuma dukkan ƴan Najeriya masu kishin ƙasa da su sa baki a wannan lamari. Ta jaddada cewa, a matsayinsa na yaro, ɗan uwanta yana da haƙƙin a ba shi damar komawa gida don ci gaba da rayuwarsa da kuma karatunsa.

Ganin yadda matashin yaron nan ya shekara a gidan yari tun yana ɗan shekara 14, shin kana ganin tsarin shari'ar mu ya k**ata ya ba da fifiko ga yara da matasa ta hanyar rage musu zaman gidan yari domin gyara halinsu maimakon kulle su tare da manyan masu laifi?

11/06/2026

TA'AZIYYA: Hare-haren 'Yan Bindiga a Neja Sun Bar Baya da Ƙura

Wani mummunan hari da gungun ƴan bindiga s**a kai a wasu al'ummomi da ke ƙaramar hukumar Borgu a jihar Neja ya yi sanadiyar rasa rayukan mutane 12, tare da barin barna mai yawa a baya. Baya ga kisan gilla, maharan sun bankawa gidaje wuta tare da kwashe dimbin dabbobin mazauna ƙauyukan, lamarin da ya jefa al'ummar yankin cikin mawuyacin hali na rashin matsuguni da kuma asarar dukiyar su.

Al'umma Ta Ɗauki Mataki
Ganin yadda lamarin ya ɓarke, ɗaruruwan ƴan sa-kai na yankin, tare da goyon bayan wasu ƴan sa-kai daga ƙasar makwabciya ta Benin, sun bazama cikin dazuzzukan da ke kan iyakar ƙasashen biyu domin bin sahun maharan da nufin ceto dabbobin su da kuma tabbatar da an gurfanar da su gaban shari'a.

Kira Ga Mahukunta
Masana a fannin tsaro na ganin cewa, ci gaba da amfani da dajin Kainji Lake National Park a matsayin mafakar ƴan ta'adda, da kuma yadda suke tsallakawa iyakokin ƙasar cikin sauƙi bayan aikata laifi, su ne babban kalubalen da ake fuskanta. Har yanzu, hukumomin tsaro ba su fito da wani bayani na hukuma ba dangane da wannan ta'asa, yayin da al'ummar yankin suke cikin fargaba da jiran agajin gaggawa.

Ganin cewa al'umma ce ta fara ɗaukar matakin bin sahun maharan sak**akon rashin saurin isowar tsaro, shin kana ganin bai k**ata gwamnati ta ba da cikakken horo da kuma kayan aiki ga ƴan sa-kai na gida ba, ko kuwa hakan zai iya haifar da wata matsalar tsaron ta daban?

11/06/2026

KAJIN LABARI: Sojojin Najeriya Sun Ceto Ɗalibai Daga Hannun 'Yan Ta'adda a Kogi

Wani mummunan ƙoƙarin sace ɗaliban firamare a ƙauyen Iluke, da ke ƙaramar hukumar Kabba Bunu a jihar Kogi, ya ci tura bayan dakile shi da jaruman sojojin runduna ta 12 na sojan Najeriya s**a yi.

Maharan, waɗanda s**a ɓadda k**a ta hanyar sanya kakin sojoji domin yaudarar jama'a, sun kutsa cikin makarantar ne da nufin yin garkuwa da ɗaliban.

Yadda Lamarin Ya Faru
A ranar 10 ga Yuni, 2026, bayan samun bayanan sirri daga mazauna yankin, sojojin da ke sintiri a yankin sun garzaya wurin da sauri. Lokacin da s**a isa, sun tarar da 'yan ta'addan sun riga sun karkace ɗaliban don tafiya da su.

Nan take aka kulla fafatawa mai zafi. Sojojin sun yi nasarar kashe ɗaya daga cikin maharan, yayin da sauran s**a tsere da raunukan harbi. Duk da nasarar ceto ɗaliban, an samu rahoton bakin ciki na cewa maharan sun halaka wani malamin makaranta da kuma wani mazaunin ƙauyen kafin isar jami'an tsaron.

Matakan Tsaro
A yanzu, sojojin suna ci gaba da bin sahun maharan da s**a tsere. Rundunar sojan ta kuma yi gaggawar tuntubar jami'an tsaro na jihohin Kwara da Neja, waɗanda ke maƙwabtaka da yankin, domin toshe dukkan hanyoyin da miyagun mutanen za su iya tserewa ta cikinsu.

Rundunar sojan Najeriya ta sake jaddada kudirinta na kare lafiyar al'umma, tare da yin kira ga jama'a da su ci gaba da kasancewa masu sa ido da kuma ba da rahoton duk wani abin zargi ga jami'an tsaro ba tare da ɓata lokaci ba.

Ganin yadda 'yan ta'addan s**a yi amfani da kakin sojoji wajen kai wannan harin, wane mataki kake ganin ya k**ata al'umma su ɗauka don gane bambanci tsakanin jami'an tsaro na gaskiya da kuma miyagun mutane masu ɓadda k**a?

10/06/2026

WANI ABIN AL'AJABI: Kyaftin ya kwashe shekaru 17 yana tuka jiragen fasinja da lasisin bogi

Wani tsohon kyaftin ɗin kamfanin jiragen saman Air Canada mai suna Geoffrey Wall, ɗan shekara 59, ya shiga hannun hukuma bayan da aka gano cewa ya kwashe sama da shekaru goma sha bakwai yana gudanar da zirga-zirgar jiragen sama na cikin gida da na ƙasashen waje ba tare da mallakar ingantaccen lasisin da doka ta tanadar ba.

Abubuwan da kuka k**ata ku sani:
Zamba na tsawon lokaci: Tsakanin shekarar 2009 zuwa 2025, Wall ya yi nasarar tuka jiragen fasinja fiye da 900 ta hanyar amfani da takardun bogi wajen yaudarar kamfanin Air Canada da hukumomin kula da zirga-zirgar jiragen sama na Kanada.

Rashin lasisin da ya dace: Duk da cewa Wall yana da ƙwarewar tuka jirgi na kasuwanci, bincike ya nuna cewa bai mallaki Airline Transport Pilot Licence (ATPL) ba, wanda shi ne lasisin da doka ta ƙauda domin duk wani kyaftin ɗin da zai jagoranci jiragen fasinja.

Matsayin Air Canada: A martaninsu, kamfanin ya tabbatar da cewa fasinjojin ba su kasance cikin wani haɗari ba, kasancewar Wall yana bin dukkanin ƙa'idojin horo da gwaje-gwajen tuka jirgi da ake gudanarwa duk bayan wata shida. Kamfanin ya ƙara da cewa da zaran sun gano wannan zamba, sun ɗauki matakin cire shi daga aiki tare da sanar da hukumomin da s**a dace.

Raunin tsarin sa ido: Duk da cewa Wall ya nuna ƙwarewa a aikinsa, masana a fannin tsaro sun nuna matuƙar damuwa kan yadda tsarin tantance takardu na ƙasar ya gaza gano wannan kage na tsawon lokaci, wanda hakan ke nuni da akwai giɓi a tsarin sa ido na hukumomin sufurin jiragen sama.

A halin yanzu, ƴan sandan yankin Peel da ke Ontario sun gurfanar da Wall gaban shari’a bisa tuhume-tuhume guda shida da s**a haɗa da zamba, yin amfani da takardun bogi, da kuma ba hukumomi bayanan ƙarya.

Shin kun aminta da bayanai daga kamfanonin jiragen sama da ke cewa "fasinjoji ba su fuskanci haɗari ba" a irin waɗannan lokutan, ko kuna ganin cewa rashin lasisin da ya dace ya riga ya zama babban barazana ga amincin rayuwar fasinjoji, koda kuwa kyaftin ɗin ya iya tuka jirgin?

10/06/2026

LABARI MAI ZAFI: Ƴan Sanda Suna Buƙatar Gwamnati Ta Ninka Gudunmawar Fansho

Kamfanin Nigeria Police Pensions Limited ya buƙaci Gwamnatin Tarayya da ta ƙara adadin gudunmawar da take bayarwa ga asusun fanshon jami'an ƴan sanda. Sun nemi a ɗaga adadin daga 10% zuwa 20% na albashi.

Dalilin wannan buƙata shi ne don tabbatar da cewa ƴan sanda za su yi rayuwa mai inganci da kwanciyar hankali bayan sun gama aiki da kuma yin ritaya daga aikin ɗan sanda.

Ƴan sanda na ɗaya daga cikin jami'an da s**a fi sadaukar da rayuwarsu don kare ƙasa. Shin ƙarin gudunmawar fansho zuwa 20% ya isa a matsayin godiya gare su, ko akwai wasu ƙarin abubuwan da gwamnati ta k**ata ta yi don inganta rayuwarsu bayan ritaya?

10/06/2026

Firgici Ya K**a Ma'aikatan Majalisa Bayan Ƙaramar Gobara Ta Tashi a Abuja

Ma'aikata da ƴan majalisa sun shiga halin firgici ranar Laraba bayan wata ƙaramin gobara ta tashi a ɓangaren Majalisar Dattawa da ke harabar Majalisar Dokoki ta Ƙasa, Abuja.

Taƙaitaccen Bayani Kan Lamarin:
• Abin da ya faru: Bidiyo da ya yaɗu a shafukan sada zumunta ya nuna hayaƙi ya cika ɗakin sauraron ƙararrakin jama'a. Ƴan majalisa da ma'aikata s**a yi ta ƙoƙarin kashe wutar. A bidiyon ana jin wasu na cewa wutar ta samo asali ne daga gas, wasu kuma na kukan rashin na'urar kashe gobara a wurin.

• Lokaci: Lamarin ya faru ne jim kaɗan bayan Kwamitin Majalisar Dattawa kan NDDC ya gama tantance Dr. Zainab Marwa, wadda aka zaɓa ta zama mamba a hukumar daga Arewa maso Gabas.

• Pun da ake zargi: Rahotanni sun nuna cewa wutar ta fara ne daga ɗakin dafa abinci na ɗakin sauraron ƙararrakin. Ana zargin na'urar microwave da aka manta a kunne ce ta haddasa.

• Ƙoƙarin kashe wuta: Sanata Asuquo Ekpenyong da Sanata Salihu Mustapha na cikin waɗanda s**a yi amfani da ruwa da sabulu wajen kashe wutar kafin ta ƙara yaɗuwa.

• Bayan haka: Ba a samu asarar rai ko rauni ba. Ayyukan majalisa sun ci gaba da zarar an shawo kan lamarin. Har yanzu dai babu wata cikakkiyar sanarwa daga hukumomi kan musabbabin gobarar da matakan da za a ɗauka.

Shin rashin na'urorin kashe gobara a wurare masu muhimmanci k**ar Majalisar Dokoki ta Ƙasa ya k**ata a ɗauke shi da wasa? Wane mataki ya k**ata a ɗauka don hana sake afkuwar haka?

Hamza S. Mohammed

11/06/2026

11/06/2026

11/06/2026

11/06/2026

11/06/2026

11/06/2026

11/06/2026

10/06/2026

10/06/2026

10/06/2026

Address

Telephone

Website

Alerts

Contact The Establishment

Shortcuts

Share